HİRSİTİZM

Anormal yüksek androjen labratuvar bulguları ve androjen fazlalığının fiziksel bulguları tablo olarak tanımlanmaktadır.

Kıl Dağılımı

1.Normal

Gebelik sırasında gelişen fetusta tüm folliküller lanugo isminda ince pigmentsiz kıllardır.Gebeliğin II trimestr sonuna doğru toplam kıl sayısı bellidir.Bebeğin yaşı ilerledikçe androjenlerin etkisi ile terminal kıl halini alır.

 

2.Hirsutizm

Yüz,göğüs,sırt,alt karın ve uyluklarda koyu terminal kılların büyümesidir.Androjenler kıl büyümesini hızlandırır ,androjenler kıl büyümesini hızlandırır.Hirsituzmadet görememe veya az adet görme ,yumurtlamama ve  hiperinsülinemi ile alakalıdır. Hirsutizm sadece artmış veya fazla kıl büyümesine denir. Idiopatik olabilir (hipertirikozis) veya androjen stimulasyonuna bağlı aşırı büyüme nedeniyle oluşur.

 

3.Hipertrikozis   

Vucuttaki villus adını verdiğimiz zayıf kılların aşırı çoğalmasıdır.genetik faktörlerle olur nadiren fenitoin grubu ilaç kullanımı sonrasındada gelişebilir. Hipertirikozis ekstremitelerde artmış kıl içerir ve etnik, ırk veya ailesel kaynaklıdır. Bu hirsutizm olarak kabul edilmez.

 

4.Erkek tipi saç dökülmesi

Erkeklerde androjen hormonlarına bağlı olarak kafanın ön kısmında açılma olacaktır.Frontal tip saç dökülmesinde kadınlardada androjen fazlalığında rastlanır.

Hiperandrojenizm eğer androjen fazlalığının biolojik bulguları varsa tanınabilir.Bu bulgular sexuel kıllarda aşırı büyüme ,erkek tipi kellik,sesde kalınlaşma,klitoriste büyüme ,meme hacminde azalma ve erkek tipi kas yapısıdır.Guatr ile bozukluklar ve insülin direnci(gizli şeker) araştırılmalıdır.

Nedenler:

Ailesel, idiopatik, artmış kıl folikül androjenleri (5a-redüktaz). Artmış androjen yapımı-ovaryen (polikistik over hastalığı, hilüs hücre hiperplazisi/ tümör, arenoblastoma,adrenal artık), adrenal (konjenital adrenal hiperplazi (hirsüt kadınların %10-15’i), Cushing hastalığı, virilizan karsinom veya adenom). İlaçlar (minoksidil, androjenler(danokrin), fenitoin, diazoksid). Diğer (hipotiroidizm, hiperprolaktinemi).

Bulgular ve semptomlar:

  • Artmış veya yoğun kıl büyümesi, özellikle çene köşesinde, üst dudakta, ve çene altında. (Çoğu hasta için hirsutizm ergenlikte başlar)
  • Menstrüel düzensizlik veya amenore (%60)
  • Akne (%40)

Muhtemel virilizan olay için kan testleri ile değerlendirme (prolaktin, dehidroepiandrosteron sülfat (DHEA-S), FSH, tiroid taraması)yapılmalıdır. Adrenal kaynaklı hiperandrogenizm şüphesi olan hastalar 24 saatlik idrarda serbest kortisol bakılarak, adrenokortikotropik hormon (ACTH) stimülasyon testi yapılarak veya gecelik deksametazon süpresyon testi ile taranmalıdır. Dolaşımdaki testosteron genellikle normaldir veya az miktar yükselmiştir (<1.5 ng/ml). Idiopatik hirsutizm olan hastaların %80’inde yüksek 3a-diol-G (5a-redüktaz metaboliti) bulunmaktadır.

Virilizasyon şüphesi varsa klitoral indeks faydalı olabilir. (Klitoral indeks milimetre olarak vertikal uzunluk ile hozrizontal uzunluğun çarpımıdır. Normal sınır 9-35 mmdir, sınır değerler 36-99 arasındadır. 100 mm üzerindeki değerler ciddi hiperandrojenizm anlamına gelir ve acil değerlendirme ve yönlendirme gerektirir) Hirsutizm Ferriman-Gallwey skorlama sistemi ile ölçülebilir.

Traş olma, depilasyon, veya elektroliz önerilir. Aknenin topikal tedavisi yapılır. Obesite varsa kilo verme teşvik edilir. Baskılayıcı tedaviler yeni kıl büyümesini azaltır, ancak bir kez saç folikülü uyarıldı mı büyümeye devam eder. Bu nedenle traş olma, depilatörler, veya elektroliz gerekebilir. Eğer yeni büyümeyi azaltacak diğer tedavilerle kombine edilirse bunlar tatmin edici olur.

 

İlaç tercih(ler)i

  • 5a-redüktaz inhibitörleri (finasterid 5 mg PO günlük)
  • Polikistik over sendromu- kombine oral kontraseptifler: spironolaktone (100-200 mg PO günlük), medroksiprogesteron asetat (Depo-Provera 150-300 mg IM q 3 ay)
  • Adrenal kökenli hiperandrojenisite- kortisol verilmesi. DHEA-S yükselmişse deksametazon (0.25-0.5 mg PO ) eklenebilir.

Kronik anovulasyon endometrial hiperplazi ve kanser riskinde artışa neden olur.

Bir yıl tedavi sonrasında yaklaşık %70 cevap beklenebilir.