Kombine Oral Kontraseptifler (KOK, Doğum Kontrol Hapları)


Bu ilaçlar içlerinde en fazla 35 mikrogram etinil estradiol içeren (veya benzeri östrojen) preperatlardır. Günümüzde kolaylıkla her yerde bulmak mümkündür. Hatta aile sağlığı merkezlerinden aile kayıt bilgisi ile ücretsiz olarak temin edilebilmektedir.

 
Doğum kontrol hapı başlamak için en iyi zaman nedir?
 
Doğum kontrol hapı regl başlangıcı ile başlayan ilk 7 gün içinde başlamış olabilir. Mutlaka ilaca başlamadan hamile olmadığından emin olmalısınız. Yani adetli olmalısınız. Nasıl kullanılmalıdır sorusuna gelince; İlk paket (ara vermeden) bittikten sonra hasta 28 günlük paket kullanıyorsa, o gün yeni bir paket başlayabilir. Eğer hasta 21 günlük hap paket kullanıyorsa yeni bir pakete başlamadan önce 7 gün ara vermesi gerekir. Eğer haplar doğru ve zamanında hasta her zaman haftanın aynı günü yeni bir paketine başlayacaktır.
 
Doğum kontrol hapı doğum sonrasında yani postpartum ne zaman başlanabilir?
Doğum kontrol hapı doğum sonrası ilk 6 hafta kullanılmamalıdır. Doğum kontrol hapı özellikle emzirme sırasında SON tercih edilecek yöntem olduğu pek çok uzman tarafından kabul edilir. 6 ila 8 hafta doğum sonrası sonra, hormonal kontrasepsiyon isteyen kadınlar progestin sadece hapları (KOK) veya enjeksiyon veya Norplant ® implant kullanımı teşvik edilmelidir emzirme. (Unutulmamalıdırki doğum sonrası ilk 6 ila 8 hafta neredeyse tamamen kadın için gebe kalma riski yoktur. ( Laktasyonel Amenore )
 
Emzirme esnasında doğum kontrol hapı başlamak bebek sağlığı ve büyümesini etkileyebilir ek olarak anne sütü hacmi ve kompozisyonu üzerinde zararlı bir etkiside vardır bu nedenle erken dönem hap başlatmak hasta için dezavantaj olabilir.
Unutulmayacak diğer konu ise önce yumurtlama sonra adet olur bu nedenle emzirmeye güvenmek istemeyen kadınlarda eğer hap başlanacaksa nonestrojenik sadece progesteron içeren haplar kullanılabilir.
 
Düşük doz (östrojen 30-35 mikrogram) Doğum kontrol hapı sütü üretiminde azalma sağlayacaktır. Teorik olarak, neonatal büyüme ve gelişimini etkileyebilecek dışsal östrojen ve progestin içeren haplara yenidoğanı maruz bırakmak (ilk 8 hafta içinde) önemli bir etik sorudur.
 
Sütten kesmek için Doğum kontrol hapı kullanılabilir mi diye sorarsanız cevabımız hayırdır çünkü doğum sonrası bebek ölü dahi olsa sütü kesmek için kullanılacak Doğum kontrol hapı zaten artmış pıhtılaşmaya yatkınlığı artırarak KOK ile ilişkili venöz tromboemboli riski yaratacaktır. Ancak, kan pıhtılaşması ve fibrinoliz doğum sonrası 3 hafta içinde normalize olabilir.
 
Doğum kontrol hapı kürtaj sonrası başlanmalımıdır?
Evet, Kürtaj veya düşük(spontan veya uyarılmış) sonrası yumurtlama hemen döner bu nedenle düşük sonrası derhal KOK kullanmak doğru bir yaklaşımdır. Doğum kontrol hapı kesilmesini takiben doğurganlık geri kazanılır. COC güvenle düşük sonrası (spontan veya uyarılmış) ilk haftasında başlamış olabilir. Bir hafta daha geç başlamış ise ilk üç aylık dönem (spontan veya uyarılmış) kürtajlarında yumurtalıklar foliküler gelişime başlayacağı için KOK hemen etkili olmayabilir.
Dikkatle değerlendirilecek bir husus aşırı pıhtılaşma hastalığı (koagülopati) mevcut veya ön tanı ipuçları varsa, KOK tavsiye edilmemelidir. Eksik kürtaj da (içerde parça kalması) aşırı kan pıhtılaşmasına neden olabilir bu nedenle östrojenlerden kaçınılmalıdır.
 
Kadınlar için Doğum kontrol hapı kullanılırken belli kullanım süresinden sonra bir “dinlenme dönemi” tavsiye edilebilir mi ?
Hayır, bir “dinlenme süresi” gerekli değildir. Kadın gebelik istemediği sürece Kombne Oral Kontraseptif kullanabilir. Burada amaç dinlenme süresinin kadının tercih edilen kontrasepsiyon yöntemindeki ve başarısını bozduğu yönündeki çalışmalardır. Doğum kontrol hapı ancak büyük elektif cerrahi öncesi veya ciddi kazalardan sonra kadının hareketini bozacak yani immobilizasyonu gerektirecek hallerde kesilebilir.
 
Kombine Oral Kontraseptif (doğum kontrol hapı) almak için asgari yaş var mı? En fazla ne kadar kullanılmalıdır?
Doğum kontrol hapı kadının gebelik riski taşıdığı herhangi bir yaşta kullanılabilir.
Kadınlar 40 yaş üzerindede diğer risk faktörleri (örneğin; sigara kullanımı, yüksek tansiyon, şeker hastalığı) kabul edilirlik sınırında olmak kaydıyla, KOK alabilir. Kardiyovasküler risk yaşlı kadın ve sigara içmeyen kadında düşüktür.
 
Back-up yöntemleri tavsiye eder misiniz?
İlaç kullanımlarında Doğum kontrol hapının etkinliği düşecektir. Bu nedenle rifampin veya griseofulvin gibi bir çok ilaç kullanımında etkin doz yeniden belirlenmelidir. Hasta antikonvülzanlar alıyor ise (Valproik asit hariç) Depo-Provera ® ya da etkili bir nonhormonal yöntemi tercih edilmelidir. İkinci seçenek olarak Yüksek doz kombine oral kontraseptif (yani 50 mikrogram etinil estradiol (EE) kullanılabilir.
 
Eğer hapları unuttunuzsa?
Back-up ve sadece 2 veya daha fazla hap unutan 7 aktif hapları almış (7 gün boyunca günde bir tane aktif hap) ancak ondan sonra unutmuşsa sorun olma olasılığı düşükte olsa back-up kullanılmalıdır.
 
İshal ve/veya kusma durumu varsa?
Öneri: kusma ve şiddetli ishal tableti aldıktan sonra bir saat içinde gerçekleşirse Back-up tavsiye edilir. kusma ve şiddetli ishal 24 saatten fazla (daha sonra 2 hap kaçırılmış olacaktır) devam ederse bir yedekleme yöntemine yani ek doza ihtiyaç duyulacaktır. Akut kusma ve şiddetli ishal hapın etkinliğini etkileyebilir. Bu durumlarda ek doz bir yedekleme yöntemi olarak makul kabul edilir.
 
Doğum kontrol hapı almak için bir doktora gitmek gerekiyor mu?
Topluma dayalı dağıtım ve aile planlaması sağlayıcılarından kadın Doğum kontrol hapı alabilir, aynı zamanda bu merkezlerin kliniğe sevk koşullarına hakim olup olmadığını belirlemek için bakanlık tarafından belirlenen tarama kontrol listeleri kullanmalıdır. Bu merkezler ilaçlara yan etkilerine nasıl kullanacağına hakim değilse hastaya zarar oluşturacaktır.
 
Doğum kontrol hapı formülasyonunda acil doğum kontrol hapları (ERTESİ GÜN HAPI) için önerilen nedir?
Kullanılan 50 mikrogram etinil estradiol (EE) ve 250 mikrogram levonorgestrel (ya da 500 mikrogram norgestrel) içerenürünlerdir, dozajı iki hap şeklinde alınmalıdır. İki doz korunmasız ilişkiden sonraki ilk 72 saat (Soru 11) içinde 12 saat arayla ve tercihen alınır.
İki doz etinil estradiol en az 200 mikrogram ve levonorgestrel 1.0 mg (veya 2.0 mg norgestrel) toplam gerekir. Bu tavsiye edilen rejimdir Yuzpe yöntemdir. Bu yöntemde güvenlik oranı yaklaşık olarak % 75 dir ve gebeliği önlemede etkili olduğu gösterilmiştir.
 
KOK ile ilgili ilaç etkileşimleri nelerdir?
Muhtemelen. Doğum kontrol hapları ile ilaç etkileşimleri için çok az doğrudan bilgi bulunmamakla birlikte bilinen ilaç etkileşimleri aşğıda sıralanmıştır.
Gerekçe: Antikonvülzanlar, özellikle hidantoinler (ör. fenitoin), barbitüratlar (örn.; primidon, fenobarbital) ve karbamazepin (nonbarbiturates) böylece östrojen ve progestin de ortadan kaldırarak, artan metabolizma yol safra ve kombine oral kontraseptif etkinliği azaltan yan etkiye sahiptir. (yeni pazarlanan anti- vigabatrin, lamotrijin ve valproik asit gibi epileptik, ilaçlar bu gruba  dahil edilmemiştir.
 
Rifampisin / rifampisin (tüberküloz) ve griseofulvin (antifungal) böylece kombine oral kontraseptif kan seviyelerini azaltmak karaciğer mikro-enzim indüksiyon, sebep; bu ECP rejiminin etkinliğini varsayılır de azalır.
 
Karaciğer enzimlerini uyaran ilaç alan kadınlar, özellikle antikonvülzan tedavi (fenitoin, phenobarbitol ve karbamazepin) ve antibiyotik rifampisin, önerilen ECP rejim daha yüksek doz almak gerekebilir veya etkin acil kontrasepsiyon için (eğer varsa) Spiral  kullanımı önerilebilir  Ancak bazen yüksek doz doğum kontrol hapı kullanımı nedeniyle   artan bir dozda şiddeti veya süresi yan etkileri artabilir.
 
Antikonvülzanlar ve rifampisin kullanımı mevcutsa ve acil kontrasepsiyon gerektiren  kadınlarda  doğum kontrol hapının dozunu iki katında tavsiye edebiliriz veya uygun olduğunda, acil kontrasepsiyon için spiral kullanarak sonuca ulaşmayı tavsiye edebiliriz. Antikonvülsanlarların doğum defektleri riski yaratması nedeniyle plansız gebelik önlenmesi oldukça önem taşımaktadır. Neredeyse tüm antikonvülzanlar teratojenik özellik taşımaktadır .